جایگاه ایدۀ «استقلال» در حکمرانی نظام جمهوری اسلامی در عصر توسعه استعماری مبتنی بر اندیشۀ حضرت آیت الله خامنه‌ای حفظه‌الله

نوع مقاله : نشریه عمران

نویسنده

دانشگاه علوم اسلامی رضوی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه ایدۀ «استقلال» در حکمرانی نظام جمهوری اسلامی ایران در عصر «توسعۀ استعماری» و بر مبنای منظومۀ فکری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (حفظه‌الله) سامان یافته است. برخلاف رویکرد توسعه‌گرای غربی پهلوی دوم که از سال ۱۳۲۷ به تقلید از الگوهای سرمایه‌داری غربی شکل گرفت و عملاً به بازتولید وابستگی اقتصادی و فرهنگی منتهی شد، گفتمان انقلاب اسلامی بر «استقلال» به‌عنوان «دال مرکزی»‌اشتکیه دارد. در چارچوب نظری لاکلا و موفه، استقلال به‌منزلۀ گره‌گاه معنایی میان عدالت، آزادی، و جمهوریت عمل کرده و زنجیره‌ای از دال‌های هم‌ارز از مقاومت و خوداتکایی گرفته تا پیشرفت درون‌زا را پدید می‌آورد. تحلیل گفتمان بیانات مقام معظم رهبری در آثار منتشره، مخصوصاً بیانیۀ گام دوم انقلاب اسلامی، معنای جدیدی از «استقلالِ از وابستگی» که عمدتاً در نسبت با جهانی‌شدنِ غربی است را آشکار می‌سازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که استقلال در اندیشۀ ایشان، رکن محوری حکمرانی اسلامی و شرط شکل‌گیری الگوی تمدنی جدید است؛ الگویی که نه انزواگراست و نه تابع توسعۀ جهانی‌شدۀ غرب است، بلکه مسیر پیشرفت مستقل و عزتمندانه را نمایندگی می‌کند. این مفهوم در سه سطح هستی‌شناختی، انسان‌شناختی و حقوقی بازتولید شده است؛ به‌گونه‌ای که استقلال از مرز سیاسی به ساحت معرفتی و تمدنی گسترش یافته است.

کلیدواژه‌ها